Lilia
Brodr Eysteins
Brodr Eysteins
1)
Almáttigr Gud allra stetta,
yferbiódandinn, engla og þióda,
ei þurfandi stadi ne stundir,
stad halldandi í kyrrleiks valldi;
senn verandi úti og inni,
uppi og nidri og þar í midiu,
lof se þer um alldr og æfi
eining sönn í þrennum greinum!
2)
Æski ec þín en mikla miskunn
mer veitist, er ec epterleita
af klöckum hug; því ec ynnist ecki
annad gott; nema af þer Drottinn.
Hreinsa brióst, oc leid med listum
loflig ord í studlaskordum,
stefnlig giörd svo vísan verdi
vunnin ydur af þessum munni.
3)
Beidi ec þig mær oc móder,
í mínum hug, fyrir umsiá þína
renni mál af raddartólum
riettferdugast í vísum sliettum,
skír oc sæt af vorum vörum
vordinn svo at mætti ordinn
laugast öll í glóanda gulli
Gudi væri ec þau skylldur at færa.
4)
Fyrri menn, er frædin kunnu
forn oc klók á sínum bókum!
slúngin miúkt af sínum kóngum
súngu lof med danskri túngu.
I þvílíku módurmále
meirr skylldunst ec enn nockurr þeirra
hrærdann dikt med ástarordum
allsvalldanda kóngi at giallda.
5)
Sköpun oc fæding, skírn oc prýde,
skynsemi full, sú betri er gulli,
dreyrinn Krists af sídu sári,
syndalíkn oc dagligt yndi,
háleit von á himnasælu,
hrygdin jardar nedstu bygda,
bióda mer í frásögn færa
fögur stórmerkin Drottins verka.
6)
Herra gud sá hverium er dýrri
himin oc jörd í fyrstu giördi
prýddi hann med þrisvar þrennum,
þad er rett trúa mín, Englastettum;
ádr var hann þó, jafnt oc sídan,
ærinn ser, enn skepnan væri;
giördi hann heim oc teygdi tíma
tvo jafnalldra í sínu valldi.
7)
Mektarfullr er afbar öllum
í náttúru oc skiærleik sínum,
skaptr gódr skein í prýdi
skapara næstr í vegsemd hæstri;
eigi let ser allvel nægia
engill makt, þá er hafdi fengid;
medr ofbelldi ödlast villdi
ædra sess oc virding bædi.
8)
Fýstist hann med ofsa æstum
ad vidlíkiast yfrid ríkum
guds eingetnum syni, enn sídan
ser nægiandist engum vægia.
Fúll metnadrinn er med öllu
óvarligr, sem ritning prófar,
at ætla ser vid dýrann Drottinn
deila megn. Enn hversu vegnar?
9)
Svo er greinandi, á samri stundu
sem engillinn tók ad spillast,
söktist hann med sínum grönnum,
sem blývarda, í diúpleik jardar.
blindann fann þar födr sinn fiandann,
feikt ofbelldi er kvelr í elldi;
fávís er sá fedgin þessi
fadma vill, enn sidunum spilla.
10)
Dagarnir sex ad vísu vöxu
velltilliger um siáfarbelti,
ádr enn fengi alla prýdi
jörd oc lopt, er drottinn giördi,
þressti vatn í himinn hvassann,
hiörn oc elld sem merki stiórnur,
hagl oc dýr, sem fiska oc fugla,
fagrann plóg sem alldinskóga.
11)
Breytti gud oc brá til hætti
blód oc holld af vatni oc molldu
lettann blástr aflopti næsta
lífs heitleik af sálar reitum.
Önd oc þar til sídan sendi,
sú er skiliandi Drottins vilia,
leid kunnandi um líkams ædar,
líf skínandi af Helgum Anda.
12)
Sá er lídandi madr af múdur
molldu, oc þó med skæru holldi,
Adam nefndr, er alls í heimi
átti rád med med sælgi oc nádúm.
Höfginn rann svo hægr á þenna
heimsstýranda, oc feck hann skíra
anda-gift, þá er sídan sýndi,
svo vordinna spádóms orda.
13)
Utleidandi af Adams sídu
Evu brátt, sem Moyses váttar,
vist med æru, valld oc ástir,
ad vísu gaf hann þeim Paradísar,
þángad til er þau med englum,
þad er blídan mest, lifdu sídan
med afsprengi allt þad fengi
æfinliga oc þackir giæfi
14)
Enn ad verdleikinn visst á jördu,
ef vyrdi sök til himna dýrdar,
bodordid eitt hinn blídi Drottinn
býdr þeim í skylldu ad hlýda:
Eplid eitt ec banna ad bíta
bádum yckur, enn þid munud ráda,
deyia skulud ef efnid eigi
einfallt bod med dyggleik hreinum.
15)
Þrútnar, svellr, oc unir vid illa,
engill, bann, þad er hafdi fengid,
firdasveit ef fædd á jördu
fær þá vist er siálfr hann misti.
Svo bruggandi daudans dreggiar
duldist hann fyrir augsýn manna
fiölkunnigr í einum innan
ormi, tók svo mál ad forma.
16)
Svo prófandi seger til Evu:
svara mer skiótt, enn því hefr Drottinn
sætast yckur blóm ad bíta
bannad, enn lofad þó flest allt annad?
Svo fór þad ad svaradi Eva,
sem margbrugdinn fiandinn hugdi,
ad vid eigi lífs af leidum
lettliga hröpum á daudans stettir
17)
Lettliga fann, sem liósinn votta,
lettleikann í svaranna reyki.
því treystist hann framt ad freista
flærdum settr, oc talar med prettum:
Eigi munud þid Adam deyia,
andlits hvít, þó eplid bítid,
helldr munud med heidri oc valldi
horsk oc rík vid guddóm líkiast.
18)
Audginnt miög því ad Eva trúdi,
át hún blóm, enn tapadi sóma,
oc til med ser Adam teygdi
vann hann nú þad er vissi bannad;
Uggdi hann ad Eva styggdist
ef neitadi bæn ad veita
Fiandinn gat svo í fyrstu blindad
fedgin vár med nógu dári.
19)
Refsar þeim ad rettum dómi
ríkr herra, fyrir ódygd slíka,
rak þau braut úr sæmdarsæti
snaud oc nökt í písl oc dauda.
Velltust aum í veslum heimi
vída lands, þar nær öll sídan
lýdakind med sárum syndum
sendist fram af Adams lendum.
20)
Remman brast sem rót af kviste,
rann þá glæpr af hverium til annars.
Leid svo heimr um lánga tíma
lífs andvana, enn fullr af grandi
Letti hvörki ugg ne ótta,
eitt er mest sem þó ser ad lesti,
opid helvíti búid med bölvi
baud sig fram vid hvers manns dauda.
21)
Heimr er daudr hvad er til ráda?
Hvar getr þann er ser megi biarga?
Hvergi; því ad í synda saurgan
sannliga hverr at þýngir annan.
Eitt er til þad ec vil votta
á ec grátandi frammi ad standa
ad þú siálfr hinn dýri Drottinn
dugir nú ferd, svo lífgud verdi.
22)
Veitt er líf þad vard oc mátti,
veitt er líf þad Adam neitti,
sú miskunn á settum tíma
sendist fram af guddómshendi,
liós í heim ad lifandi kæmi
lifandi vist, þad er kvaldar ander
tæki á braut úr diöfladýki,
dýrd englanna slíku stýrdi.
23)
Tendrast öll oc talar med snillt
túngan mín, af herra sínum,
um stórmerkin á hún ad yrkia
yferspennanda heima þrenna.
Biúgr oc sár í banni væri
oc bandi rett ins nedsta fianda,
nema hiálprædid guds hid góda
gefid á jörd, mig leystann hefdi.
24)
Nær oc firr med skygnleik skírum
skipandi allt med syni oc anda
födrpersónan, engli einum
eyrindid býdr, enn þessi hlýdir;
Fliúg, oc seg þad Mariu meyiu
mætri (þeirar ec skal giæta)
minn einka son ad holldi hennar
hlýdinnar vill biörtu skrýdast.
25)
Módir oss er Maria þessi
megtarblóm oc full af sóma,
glæsilig sem rodnust rósa
runnin upp vid lifandi brunna.
Rót ilmandi lítilætis,
logandi öll med skírleiks anda,
Gudi unnandi oc gódum mönnum,
Gudi líkiandi í dygdum slíkum.
26)
Engi se ec ad jardnesk túnga,
enn háleiti stiórnureita
Drotinn! þer sem verdugt væri
vandad fái nú stef til handa:
Se þer dýrd med sannri prýdi,
súnginn heidur af öllum túngum
eilífliga, med sigri oc sælu,
sæmd oc valld þitt minkist alldri!
27)
Leid, sigrandi páfugls prýdi
pentad innan firmamentum
Gabriel, sem geislinn sólar,
glediligr í loptin nedri.
Sendibodi kom siöfallds Anda,
svo er greinanda, ad húsi einu,
sannr meydómrinn sat þar inni,
siálft hreinlífid, gimsteinn vífa.
28)
Ok svo veik ad meyiu miúkri:
Maria hlýd þú ordum várum
frægast víf þer færi ec Ave
full miskunn at sætum brunni;
samangaupnandi sína skepnu
sannr höfdinginn engla oc manna
byggir þer fyrir briósti skiæru
blessud mær, þú ert sprundum hærri.
29)
Heyrdi oc trúdi, enn undrast ordinn
júngfrú kyrr, því vissi hún fyrri
alldri kvaddann mann á molldu
medr þvílíkri tignarkvediu.
Fyrerbiódandi henni ad hrædast
höfudengillinn taladi lengra:
Gud himnanna fram mun fædast
frúin skínandi af holldi þínu.
30)
Frettir hún þá med hverium hætti
henni bæri til fögnud þenna,
borgarmúr svo bristi hvergi
bygd geimandi hreinleiks dygda?
Engill segir at ei muni syndgast
júngfrú blíd, því sveininn smídar
haglig myndan heilags Anda
holld oc bein af líkam hreinum.
31)
Loptin öll af liósi fyllast,
legir á grundu stódu oc undrast,
kúgud siálf svo nærri nógu
náttúran ser ecki mátti;
Giptist aundin guddóms krapti,
gódu huldist Mariu blódi,
gladrar dvelst í júngfrú idrum
ein persónan þrennra greina.
32)
Hiörtun játi, falli oc flióti
fagnadarlaug af hvers manns augum,
æ þackandi miskunn mickla,
minn Drottinn! í holldgan þinni:
Se þer dýrd, &c.
33)
Fimm mánudum oc fíurum sídan
fæddist sveinn af meyiu hreinni,
skygnast sem þá glerid í gegnum
geislinn brár fyrir augum várum;
glóar þar sól ad glerinu heilu,
glediligt jód svo skein af módur,
ad innsigli hölldnu hennar
hreinferdugra meydóms greina.
34)
Enginn heyrdi, oc engin urdu
jöfn tídindi fyrr ne sídarr,
bædi senn var mey oc móder,
mann oc Gud baud trúan ad sanna.
Loptin súngu komnum Kóngi
kunnigt lof þar hirdar runnu:
Himnadýrd er hneigd ad jördu
her samteingdust menn oc englar.
35)
Þó var ei svo rík ad reifa
ræsis módirin ætti góda,
því var kóngrinn hördu heyi
hulldr, at mætti hann firrast kullda.
Umsnídningar Jesu prýdi
átti dagr frá fæding váttar
æsist blód um líkam liósann
lagast minnilíg tár af kinnum.
36)
A þrettánda dag til Drottins
dýrdar menn, er ríkium stýrdu
austr í heim, med offri kvómu
úngann mann ad heidra þannig.
Umrennandi sex ad sinnum
sex daga grein, oc fiórum einum
offrast kaus fyrir oss ad vísu
Jesús siálfr í musteris hválfi.
37)
Vígdist oss þá er vatni döggdist
valldr himnanna á þrítugs alldri;
Jordánar vid ædar hreinar
Jón Baptista Drottni þiónar.
Þessi ástvinrinn Jesu Christi
er nú váttr ad þann dag mátti
samskínandi á grænni grundu
Guds þrenning med lýdum kennast.
38)
Finn ec allt ad mannvit manna
mædist þegar er um skal ræda
máttinn þinn enn milldi Drottinn,
meiri er hann enn giörvallt annad:
Se þer dýrd &c.
39)
Undrast tók hinn forni fiandi
fæddann mann, enn skilia var bannad,
oc þvílíkt sem andinn segdi
ordin slík af túngu fordum:
þyckir mer sem nýiúng nockur
nálgist heim oc ættir beima;
eitthvad klókt mun Drottinn dikta,
duldr emk þess, þad fer ad huldu.
40)
Jesum tigna englrásir
uppi oc nidri í heimi þridia,
stiórnuliós oc færdar fórnir,
fridarsamband á hveriu landi;
slík afla mer sóttarauka
sönn stórmerkinn veitt hiá mönnum;
kvídi ec vid hanns remming ráda
rídi mer ad bádum sídum.
41)
Födrætt hanns trúi ec fáir munu hitta
enn finnst módernid her med þiódum;
því er adferdin Jesu burdar
undarlig, svo skil ec þad varla.
Ecki er mer á þessum þocki
þannveg ferr þeim únga manni;
alldri var sá fyrri á folldu
fæddr madr, ec næsta hræddumst.
42)
Þystr er hann oc fölr af föstu;
firrist hlátr, enn kann ad gráta,
mædist hann, oc er módur sinnar
miólku fæddr, enn reifum klæddist;
Finn ec þó ad í slíku sannann
siálf náttúran manndóm váttar,
fýsir mig því fram ad æsa
flein ódygdar hônum ad meini.
43)
Mierr virdist sem miklu hærra
hiá mætum gudi hann Adam sæti,
ádr ec sveik þau Evu bædi
ærusnaud í myrkr oc dauda;
satt er ad færster sá vid prettum,
svo mun enn um Jesum þenna,
því treystumst ec framt at freista,
fordum hefi ec slægvitr ordid.
44)
Sonr Mariu! sonr hinn dýri!
son menniligr Guds oc hennar!
kenn þú mer ad fordast fiandann.
fiölkunnigann, enn þer ad unna:
Se þer dýrd &c.
45)
Fret hefi ec hitt ad freistadi drottins
föstumóds, med ymsum löstum
þúkansslægd, er hvern mann hugdist
hveckium vanr í synd ad bleckia.
Velakríngs á vöfdum strengium
vundin opt, oc snerust á lopti
skeytin öll, hins flærdar fulla
fianda brióst í gegnum standa.
46)
Þessu næst hins kiæra Christi
kenning tók um bygd ad renna
lífsþiónandi lærisveina
leitar, finnr, oc þar med veitir
blindum, hrúfum, dumbum, daufum,
daudum, krömdum ærum, lömdum,
augnagræding, ord, ad hlýda
andarheillsu, vitsku, ad standa.
47)
Þetta ser hann fiandi at sætkær
fólkid hans, oc lífst þad vansi,
dæmin gód þau vaxa vída
verri brögd oc lytir þverra;
Þúkinn kvaldr þegi þolldi
þenna leik, er hardann kennir;
því flýtandi sínum sveitum
syndabriót ad drepa sem skiótast.
48)
Leidann dreng ad liótum rádum
lockar hann, sá er Jesús manna,
yfirmordinginn, innan hirdar
Judas nefndr, er óvænt stefndi;
Milldann gud vid silfri selldi
sveitum, þeim er júdar heita,
fullum úpp af grimdargalli;
greniadi þióstr í þeirra briósti.
49)
Fúser hlupu oc fundu Jesum,
fundin hröktu, lömdu oc bundu,
bundinn leiddu, enn heidnir hæddu,
hæddann, ræddann, slógu afklæddann;
Fiandansbörnin þraungum þyrne
þessir spenna um blessad enni;
þessir negla Krist á krossinn
oc keira járn, svo stock út dreiri.
50)
Ættum ver á Jesum Drottinn
efunarlaust med fullu trauste
út af hiartans innstu rótum
allir senn med gráti ad kalla:
Sie þer dýrd &c.
51)
Yfermeistarinn allra lista
Jesús gódr, er lífgar þióder,
veittu mer ad stilla oc stýra
svo steflig ord megi túngan efla:
Æfinliga, med lyptum lofum,
lofrædandi, á kne sín bædi,
skepnan öll er skylld ad falla,
skapari minn, fyrir ásián þinni!
52)
Eru minnilíg epterdæme,
yfirbiódandinn engla oc þióda
hneigdi nú sinn háls, oc vægdi
hverium þræl, er lysti ad beria.
Fátaladr, med lítilæti,
lágraustadr, med ásián fagra,
svo biódandi í sárann dauda
sína aund fyrir naudsyn mína.
53)
Hrækiandi þá höfudin skóku
heidingiar, sem Júdar leider;
flester aller flýdu Kristum
fylgdarmenn vid storminn þenna.
Minnast verd ec, má ec ei annad,
módir guds í tárum flódi,
mætti verda ad minna sótta
minnast villdi hún nockuru sinni.
54)
Höfuddrotningin harmi þrúngin
hneigd oc lút hún skalf af sútum,
særdist nær, þá fell úr sárum
fossum blódid nidr um krossinn.
Þrútnar brióst, enn hiartad hristist,
holld var klökt, enn öndin snökti,
augun tóku ad drukna driúgum
döpur oc mód í tára flódi.
55)
Rödd eingilsins kvennmann kvaddi;
kvadda af engli drottinn gladdi;
gladdist mær þá sodrinn fæddi;
fæddann sveininn reifum klæddi;
Klæddann med ser laungum leiddi;
leiddr af módr fadminn breiddi;
breiddr á krossinn gumna græddi;
græddi hann oss þá hellstríd mæddi.
56)
Þó gret hún nú sárann súta,
sverdi níst í bríngu oc herdar,
sitt einbernid siálfann drotinn
sá hún hánganda á nöglum stángast;
Armar sviddu á brýndum broddum,
brióst var mædt; med þessum hætti
særdist bædi sonr oc móder
sannheilog, fyrir græding manna.
57)
Fyrir Mariu fadminn dýra,
fyrir Mariu grátinn sára
lát mig þinnar lausnar nióta
lifandi Gud med födur oc anda!
Æfinliga med &c.
58)
Syni Mariu svarter færa
segger blandad gall med dreggium;
fulla smán oc flestar pínur
fundu þeir, enn heimrinn stundi.
Fölnar skinn oc fellr ad enni,
fætkar ord, enn þverrar mætti!
Ondin leid af Jesu píndum
yfirvalldanda himins oc landa.
59)
Ec segi rett ad enginn ætti
ógrátandi vörum læsa,
Jesu minn, þá letrid læsi,
linhiartadr, af píslum þínum;
Þvíad náttúran æpti af ótta
öll skiálfandi, enn himnar siálfer
týndu liósi, þá berr vart bundinn,
bifadist haudur í þínum dauda.
60)
Enn í andláti Jesu sæta
oss er flutt, ad giægt á krossinn
fiandinn hafi, oc frett ad syndum,
særaglöggr, ef nockur væri.
Hlæir mig ad her muni teygiast
hans forvitni honum til vansa;
eigi mun nú ormrinn biúgi
agn svelgiandi á króki fagna.
61)
Öll helvítis járnhlid skiálfa
undrast myrkr ad liós er styrkra,
hlaupa fiandr, oc ælla undan,
ódæmin þeir sögdu ad kæmi.
Hræðslan flaug um heidar bygder,
helga menn, er fiótrar spenna,
hlaut óvinrinn lausa ad láta,
landr oc meiddr, sem valldid beiddi.
62)
Hvad er tídinda? hiálpast lýder.
Hví nú? því let Jesus pínast.
Hvad er tídinda? hraktr er fiandinn.
Hver vann sigr? skapari manna.
Hvad er tídinda? helgir leidast.
I hvert ágiæti? tignarsæti.
Hvad er tídinda? himnar biódast.
Hverium? oss er prísum krossinn.
63)
Signad liós hinn sæte Jesu,
sannr lífsgiæfari daudra manna,
dragdu mig frá diöfla bygdum,
Drottinn blídr, oc hallt mer sídan!
Æfinliga med &c.
64)
Se ec ei þann er út megi inna,
ordasnilld þó prófa villdi,
alla gledi er feck med fullu
forne Adám vid Jesús kvámu;
Siálfr hann einn því ad batt med bölvi
börn sín öll í daudapínu;
Enn nú leysti öll úr banni
eitt hanns barn, oc miskunn veitti.
65)
Hví stundadir þú forni fiandi
fremdarsnaudr á Jesu dauda?
Eda þóttist þú meiri ad mætti?
máttrinn hanns þó guddóm váttar.
Eda hugdir þú líkams lygdir?
líkam tók hann meyiar ríkrar,
óverdugann er flengdu firdar,
flecklausastr, hann vann til ecki
66)
Þú fyrirdæmdir auma Evu;
oc Evumann fyrir eplid bannad,
madr bannsettr um allar ættir,
ættin krist á spióti nísti.
Kristr þig þó fann í fyrstu
á fyrstann þrett oc manndráp þyrstann
sá ódygdarbrandrinn biúgi
beygdist aptr í þína kiapta.
67)
Sídan reis med sigri af dauda
sunnudag, oc giördi kunnann
sinn ódaudleik mörgum manni
milldin siálf þótt deyia villdi.
Tvennar gengu tvisvar sinnum
tíu dægranna rásir hægar,
ádr enn upp yfer himnahæder
hóf hann blód, þad er tók af módur.
68)
Umrennandi siö at sinnum
siö daga grein oc þar til einum
hingad sendi hann helgann anda
hreinferdugustum lærisveinum.
Vegsamligr til handar hægri
hann er guds med virding sanna
sinn biódandi fadminn frída
firda ladar til himna dýrdar.
69)
Mariuson fyrir miskunn dýra,
mannsnáttúru, oc líkam sannann,
kennstú vid svo milldr minnist
mín Drottinn í ríki sínu:
Æfinliga med &c.
70)
Enn mun koma í ödru sinni
allsvalldandi kóngr ad giallda
seggium verd fyrir sínar giörder
sómærr á efsta dómi.
Svo geysar þá elldr oc æsir
jörd oc fiöll í heimi öllum,
ad ecki finnst þá upp ad skýium
óbrunnid, oc nidr ad grunni.
71)
Upprisendum allra landa
íbyggiurum, vid dóminn hryggva,
Jesús mun þá sárinn sýna
súrhrærandi, oc píslar færi.
Ord, hugsan oc allar giördir
eru kannadar hvers sem annars,
biódast hverki blót ne eidar,
byrgiast úti giafir oc mútur.
72)
Enginn finnst á þessu þíngi
þrætugiarn, ne klókrar varnar
ordabreimr, er á Drottins dómi
dreifast menn í flocka tvenna;
Adra sveit med hæstum heidri
hefr hann lángt yfr spheras efri,
enn steypir þá med eymd oc ópi
ödrum nidr í fiandann midiann.
73)
Rekner burt í daudans druknan
drepner menn, er þar skulu brenna,
gnísta tennr í sýlu oc frosti
fiandr í kríngum búka standa;
Bríxli oc hróp er ad giördum glæpum,
grimmlig sótt í myrkri oc ótta,
engi er von á ödru enn pínu
eilíf naud, enn kvikr er daudinn.
74)
Þessu í gegn mun finna fögnud
firda hverr, til sinnar dýrdar
sem Herrann býdr med hæstri prýdi;
Heimleiddir því ad verda beinar,
úngir, glader, friálser, fríder,
færer, máttker, vitrer, skiærer;
Hátíd gilld er um allar allder,
allda þeim med virding halldin.
75)
Tárum rigni, enn túngan þagni;
taki af mál! enn þurftug sálin
beriest um fast oc búkinn hristi
bid ec óttandi: Hiálp mer Drottinn!
Æfinliga med &c.
76)
Tvo hrædumst ec dóm oc dauda,
deyr sá margr er enginn biargar,
mitt eitr veit ec lífid lióta
leida mig í Drottins reidi;
I margfalldri syndasaurgan
svídr brióst, oc hefndum kvíder
fyrir afbrigdin flestra dygda,
fátt er gott þad siduna váttar.
77)
Vindi fullt hefr veslann anda
vondt ofbelldid laungum selldann,
blárr oc liótr í öfundareitri
jafnan hefir ec næsta kafnad.
Reidi gall med sárum sullum
svídrar mer um blásin idrin,
hrygdin slítr úr hiartarótum
hardann styrk í sútamyrkri.
78)
Festist opt í siúki lasta
frost ágirni mer í briósti,
grædgin drepr med glæpum audgum,
gresst her inn á króki stinnum.
Hrædiliga med blindri blídu
bleckist holld í daudans fleckum;
hrelldr af slíku ætti ec alldri
ugglaus vera, þó miskunn huggi.
79)
Fyrirlátid mer fadirinn sæti;
Fyrirlátid mer; ec vil gráta
ord, hugsan, oc illar giörder
audmiúkliga, oc firrast daudann.
Því sýti ec nú ber ad sótum
þraungdr oc kvaldr af mæding taldri,
klöckr oc hræddr ec þurfa þickiumst
þína vægd í naudum mínum.
80)
Svo fýsumst ec hinn sæti Jesu
syndalausin, ad þeirra mynder
lítast mer sem liggi þrútid
linna eitr um hiartad innan.
Send híngad mer siaufallds anda
sanna gipt, þá er leysir úr banni
mína önd, ad mætta ec þióna,
Mariublóm! fyrir yckrum sóma.
81)
Laust alldregi lát mig Christe
lasta vinds í þylia kasti;
typta mitt oc tem sem optast
tendrad brióst med líknarvendi,
svo ad grátandi fús ad fótum,
fadir skínandi! kriúpa ec þínum,
hvert þad finn ec kulldann kenni
í kostalausu glæpafrosti
82)
Beidi ec nú fyrir Máriumódur
miúka bæn, oc fagrann tenad,
átreystande Jesu Christe
ydra vægd, er týndum nægdi:
Pín mig ádr enn dettr á daudinn,
Drottinn minn! í kvölum oc sóttum,
ad því midr se ec þá sídan
slitinn á fiandans króki bitrum.
83)
Lífid siálft! ad luktri æfi
leys mitt bann fyrir idran sanna,
oléo smurdr veittu ec verdi
vidr kennandi milldleik þenna;
Hreinast gef þú hiarta mínu
holld oc blód, er tókst af módur,
lystilígasta leidarnesti,
þá lockast önd af holldsins böndum.
84)
Hrædumst ec ad sárt muni svída
samvitskunnar bygd af grunni,
sundrud öll, þá synder kalla
sína eign ad hiarta mínu.
Döcker munn þá fianda flockar
færast nær med ópi oc kiæru,
búnir mig ad brenna oc pína,
bíta, rífa, kremia oc slíta
85)
Munt þú þetta, hinn dýri Drottinn!
diöflasveitum nockud veita,
mína önd ad meida oc pína,
Máriubarn, enn hiálpar varna?
Heitu oc raudu hiartablódi
hana leystir; oc því má ec treysta
Jesú þinni ást á mönnum,
sem öllum baud til lífs frá dauda.
86)
Heyrdú mig nú himins oc jardar
háleit bygdin allra dygda,
megin Drottning manna oc engla,
módir guds, oc blessan þióda!
Þá ec mædumst í nógum naudum,
nálæg vertú minni sálu
vef þú ágiætu verndarskauti,
von mín sönn, er hiálpar mönnum!
87)
Mária kreistú miólk úr brióstum,
mín Drottning! fyrir barni þínu!
Dreirug födmunum sýndu sárin,
Sonr Mariu! er naglar skáru!
Ec vænumst ad yckrum þióni
engi kvöl megi drottna lengi,
miskunnar þá miúklust renna
merkin slík um himnaríke.
88)
Frammi stattu, er fæddir Drottinn,
fyrir skínanda barni þínu,
miskunn bid þú ad miúka sinne
madrinn hverr, enn glæpir þverri!
Ber þá fram af blídum vörum
bænarmál fyrir kristnum sálum;
Mária Jesu móder dýrust!
mundu ad eigi skiliumsc undan.
89)
Þú ert elskandi ein af sprundum,
ágiætust fyrir lítilæte,
umbætandi bragna synder,
blessud mær, þú ert Drottni kiærust!
Þú ert hitnandi Heilags Anda
höllin, prýdd med dádum öllum,
ei kennandi; kvitt af syndum,
kraptaþraung, enn löstinn aungann!
90)
Þú ert hreinlífis dygdug dúfa,
dótter guds, oc lækning sótta,
giptuvegr, oc geisli lopta,
gimsteinn brúda, oc drottning himna,
guds herbergi, oc gleyming sorga,
gledinnar þast, oc eyding lasta,
líknarædr, oc lífgan þióda,
loflig mær, þú ert englum hærri!
91)
Mária ert þú móder skiærust!
Mária lifer þú sæmd í áre!
Mária ert þú af miskunn kiærust!
Mária let þú syndafári!
Mária lít þú mein þau vóru!
Mária lít þú klöck á tárin!
Mária græd þú meinin stóru!
Mária dreif þú smyrsl í sárin!
92)
Túngusætr þó einhverr íta
ordum hygdi í kvædi skorda
miúkann dikt, ad makligleikum,
mín Drottning! af heidri þínum;
því er líkt sem rast eda reiki
rádlaus seggr, ad ymsum veggium,
selldr oc byrgdr, enn feti þó hvergi
fúss í burt úr völundar húsi.
93)
Hrærd af list þó hvers manns yrdi
holld oc bein ad túngum einum,
vindr, leiptr, oc grænar grundir,
grös ilmandi, diupt oc sandar,
hagl oc dríf, sem fiadrer fugla,
fiskar, dýr, sem hollt oc mýrar,
hár oc korn, sem heidar stiórnur,
hreistr oc ull sem dropar oc neistar.
94)
Vider oc griót, sem stader oc stræte,
strenger, himnar, lopt oc englar,
orma sveit, oc akrar hvíter,
jurtir, málmar, oc laufgir pálmar:
augabragd þótt alldri þegdi,
allar þær af fyrnsku væri
mádar, fyrr enn Máriuprýde
mætti skíra fullum hætti.
95)
Mária vertú mer í hiarta
milldin siálf, því giarna villdag,
blessud! þer, ef ec mætta meira,
margfalldadastann, lofsaung giallda.
Loflig ord í lióda giördum
af lystiligri módur Christi
óngum tiáir ad auka lengra:
einn er Drottinn Máriu hreinni.
96)
Hinn krossfesti kraptrinn hædsti,
kristr! er fiórir broddar nístu,
þer býd ec oc þinni módur
þetta verk, er í einn stad settak.
Þá látid mig þessara nióta
þraungskordadra kvædis orda,
er þid siáid med öllu varda
öndin mín ad fordist pínu.
97)
Verid kátar nú virdasveitir!
vætti ec þess í kvædishætti
þer vorkynnid, þótt verka þenna
vanda ec midr, enn þyki til standa.
Vardar mest til allra orda
ad undirstadan se rettlig fundin,
eigi glögg þó Edduregla
undan hlióti ad víkia stundum.
98)
Sá er ódinn skal vandann velia,
velr svo mörg í kvædi ad selia
hulin fornyrdin, ad trautt má telia,
tel ec ad þad má skilning dvelia.
Vel þvíad her má skír ord skilia,
skilie þióder minn liósann vilia,
tal óbreytt oc veitt af vilia
vil ec drápan heiti LILIA.
99)
Af sannri ást oc sætu briósti,
sinni rett fyrir hiálp oc minni,
segi Máriu hverr sem heyrir,
hennar vers, á diktan þessa;
Vera kann þá ad mærin minnist
mín, þó liggi ec kvaldr í pínu,
ber mig þar til von, á vörum
vist ef leki: Dominus Tecum.
100)
Almáttigr Gud allra stetta,
yferbiódandinn, engla og þióda,
ei þurfandi stadi ne stundir,
stad halldandi í kyrrleiks valldi;
senn verandi úti og inni,
uppi og nidri og þar í midiu,
lof se þer um alldr og æfi
eining sönn í þrennum greinum!