Hovvvelick van drien
dat is,
dat is,
De versamelinge in echten-staet van Iacob met Lea en Rachel.
De versamelinge in echten-staet van Iacob met Lea en Rachel.
DE vrysters zijn verbreyt, de vryers aen-gevvassen.
Tsa langht het snaren-spel uyt uvve gulde kassen,
En rept u Sangh-godin. hier is nu meerder stof,
Ten dienste van de mensch, en Godes hoogen lof.
Ghy siet aen alle kant de vverelt haer verstercken.
Dat heeft het vruchtbaer zaet van Adam konnen vvercken.
Brenght hier nu voor den dagh een edel trou-geval,
VVaer van men eertijts sprack, en eeuvvigh spreken sal.
VVilt heden, na de kunst, een bruyloft openbaren,
Al vvaer de bruydegom is slaef voor seven jaren,
Al vvaer de rechte bruyt, door onbekenden list,
VVort uyt de feest geruckt, en in het bed gemist;
Al vvaer de vryster treurt, daer alle vrysters spelen,
Om dat een suster koomt haers susters voordeel stelen;
Al vvaer een vryer tvvist, als byster ongesint,
Om dat hy nevens hem de syne niet en vint;
Aen vvien noch even-vvel de gramschap is benomen,
Mits hyder tvvee voor een ten lesten heeft bekomen.
Een vvonder selsaem vverck. Biet oiren, soete jeught,
Hier is het vreemste stuck, dat ghy oyt lesen meught.
ALs Iacob vvert gedreyght (vermits syn vaders segen
Hem door syns moeders raet, niet Esau vvas verkregen)
En dat Rebecca sorght voor eenigh ongeval,
Soo vvorter vast gestelt dat hy vertrecken sal;
Doen vvorter vast gestelt, dat hy in korte stonden
Na ’t huys van Betuel dient af te zijn gesonden,
Dat hy na Haran toe heeft veerdigh af te gaen,
Om door syns broeders haet niet in gevaer te staen:
En mits geen vreemde maeght in Canaan geboren
Hem tot geen echte vvijf en dient te zijn gekoren,
Soo vvort hem in-gescherpt, dat hem syns moeders bloet
Hier in sal nutter zijn, en liever vvesen moet.
Daer maeckt sigh Iacob op, en met bedroefde sinnen
Scheyt uyt syns vaders huys, en gaet de reys beginnen.
Hy geeft hem naer het lant, van daer de sonne rijst,
Hy geeft hem naer het rijck, dat hem syn vader vvijst.
Hy gaet met diep gepeys door onbekende vvegen;
Doch vvaer hy komen magh, hy vinter Godes segen.
Oock doen hy van een steen syn hooft-peul had gemaeckt
Heeft hy in eenen droom des Heeren gunst gesmaeckt;
Hy sagh een ladder staen, die reyckt tot in de vvolcken,
Geen heyl voor hem alleen, maer oock voor alle volcken.
Hy hoord’ een helle stem, die uyt den Hemel quam,
En vry al dieper plaets als in syn ooren nam:
De God van Abraham en Isack uvven vader,
Ick schenck aen u het recht van dese vvijde kust,
Daer op ghy dese nacht in stilheyt hebt gerust.
Ick vvil u vruchtbaer zaet in desen lande vesten,
Van zuyden tot het noort, van oosten aen het vvesten,
En even als het stof, dat niemant tellen kan,
Sal u tot aen-vvas zijn veel hondert duysent man.
Noch salder boven dien, uyt u en uvven zade,
Ontstaen voor al het volck een vvortel van genade,
Een segen vol gelucx, die in het aertsche-dal
De menschen in’t gemeen tot vreughde dienen sal.
’Ken vvil haer myne gunst niet van u laten scheyden,
Maer u als metter hant op uvven vvegh geleyden.
Het zy ghy vorder reyst, of dat ghy vveder koomt,
VVeest van gerusten geest, en vvandelt onbeschroomt.
De nacht deed’ haren loop, de Mane gaet verdvvijnen,
En naer een korte vvijl de Son begon te schijnen;
Dies sprack de jongelingh (mits hem de slaep verliet)
God is in dese plaets, en ick en vvist het niet.
Daer rilt een killigh bloet van boven tot beneden,
Daer rijt een koude schrick door al myn svvacke leden.
God, God heeft my genaeckt, my, segh ick, enckel stof.
Van my vvort danck vereyst, en voor hem eeuvvigh lof.
De steen, vvaer op de man syn nacht-rust had genoten,
VVort van hem metter daet met oly over-goten,
Die vvort van hem gericht, en in het groene velt
Een peyl van vvare danck den Heere voor-gestelt.
Hy voeghter vvoorden by: VVilt ghy op mijne vvegen,
En in mijn ouders huys verleenen dijnen segen,
Ghy sult mijn eenigh God, mijn troost, en hooghste goet,
Ghy sult voor eeuvvigh zijn de lust van mijn gemoet.
Ick sal van nu voortaen tot uvver eere leven,
Ick sal van mijn gevvas u volle thienden geven,
Die sullen alle jaer u vverden voor geleyt,
En vvare teyckens zijn van mijne danckbaerheyt.
De kruyn van desen bergh die sal een tempel vvesen,
Daer staegh u hoogen naem sal vverden in gepresen,
En ick sal inder daet, en niet in lossen schijn,
Mijn leven-dagen langh u trouvven dienaer zijn.
Hier op besluyt de man, en eyndight syn gebeden,
En vordert synen vvegh met onvermoeyde schreden;
Hy geeft hem van den bergh, en maeckt een snellen spoet,
En voelt al vvaer hy gaet den Heer in syn gemoet.
Daer lagh een aerdigh dal te midden in den velde,
Daer hy een schoonen hoop van vvitte kudden telde,
Een dal rontom geçiert met lustigh boom-gevvas,
En met een aerdigh groen, en met een vveligh gras.
Hier op trat Iacob voort tot Harans vette vveyden,
Daer oock de maeghden selfs het vveligh vee geleyden;
Hier sagh hy harders staen, en maeckt hem daer ontrent,
En vraeght daer in het dorp, of yemant Laban kent,
En of daer lieden zijn die van syn handel vveten,
En hoe hy varen magh, en vvaer hy is geseten.
Men doet hem goet bericht, en hem vvert aengeseyt
VVaer Labans vvooningh is, en vvie syn kudden vveyt.
En, siet, dien eygen stont is daer een maeght gekomen,
Die heeft hem, door het oogh, de sinnen in-genomen,
Iuyst als het svvavel-vverck, dat aen het vier genaeckt,
En, eer het yemant denckt, in haest een vlamme maeckt.
Hy sagh haer soet gelaet, haer over-schoone leden,
Hy vraeght vvie datse vvas, en prijst haer soete reden,
Hy voelt, uyt dit gesicht, hem steeckt een soete pijn
Hy spreeckt in syn gemoet: O mocht ick uvve zijn!
Hy koomt haer naerder by, hy seyt haer syn belangen,
Het soentje dat hy gaf heeft ick en vveet niet vvat,
Dat hem den geest beroert, en aen het herte vat.
Hy vveet niet vvatter schort, hy voelt syn oogen vlieten,
Hy voelt (eer hy het vveet) syn tranen neder schieten.
Het is van ouden tijt en heden noch gemeent,
Dat groote vreughde schreyt, en reyne liefde vveent.
Soo haest als Laban vveet dat Iacob is gekomen,
Gevoelt hy synen geest met blijdschap in-genomen.
Hy vraeght hem vvonder veel, en hoe syn moeder vaert,
En of God heden noch syn vader heeft gespaert,
En vvat syn broeder maeckt, en vvat hem heeft bevvogen,
Dat hy uyt Canaan dus eensaem is getogen,
En of hy verder vvil. De goede jongelingh
Vertelt hem vvatter schort, en seyt hem alle dingh.
De tijt doet haren loop, en Iacob met de knapen
Is besigh onder dies ontrent de jonge schapen,
En al het ander vee; en vvat hy neemt ter hant
Dat doet hy met geluck, en even met verstant.
Als Laban syn beleyt, en syn besette gronden
Nu dickmael had gesien, en inder daet bevonden,
Soo tracht hy met den vrient te komen in verdragh,
Op dat hy synen dienst te langer hebben magh.
Vanght hy ten lesten aen tot hem aldus te spreken:
’T is onrecht, lieve neef, al ben ick uvven vrient,
Dat ghy my sonder loon en sonder voordeel dient.
Ick vveet hoe licht een man een sake kan verdrieten,
Indien hy voor syn vverck geen vvinst en sou genieten,
’K en vvil in dit geval niet zijn in uvve schult,
Als Iacob dit verstont syn herte gingh hem open,
Hy vont syn gansche ziel van soete vreught bekropen,
En, na hy sonder spraeck een vveynigh heeft gestaen,
Soo spreeckt hy synen oom in dese reden aen:
Ick vvil belofte doen, oock gansche seven jaren,
Mijn leden mijn vernuf in geenen deel te sparen.
Ick vvil met alle vlijt, oock in de midder nacht,
Ten goede van het vee, my geven op de vvacht;
’K en vvil noch even-vvel geen voordeel uyt de schapen,
’K en vvil my geen gevvin uyt uvven acker rapen,
’K en vvil voor mijnen dienst geen lant, of vruchtbaer velt,
Geen huys van groot beslagh, en min noch eenigh gelt.
VVilt ghy my tot een loon u dochter Rachel jonnen,
Al dien ick seven jaer, het is genoegh gevvonnen.
Laet dit mijn huere zijn, en stelt dat heden vast,
En ick sal metter daet gaen treden in den last.
Ick sal met alle vlijt ontrent de kudde vvercken,
En ghy sult over-al mijn trouvve diensten mercken;
Doch ick en sal niet eer als na de seven jaer
Ontfangen tot een loon mijn lieve vveder-paer.
En Iacob is daer op in synen dienst getreden.
Hy gaeter vvilligh toe, en niet als uyt bedvvangh,
En diende met vermaeck de seven jaren langh.
Hy gaet in grooten ernst een machtigh vee besorgen,
By vvijlen sonder rust tot aen den lichten morgen.
Al vvaerder yet ontbreeckt daer is hy flucx ontrent;
Soo dat syn vvijs beleyt is over-al bekent.
Hy maeckt hem niet gevvoon een ganschen nacht te slapen,
Soo dat geen felle vvolf kan loeren op de schapen,
Soo dat noyt vvreede beir een bock of geyte nam;
Hoe-vvel hy menighmael ontrent de kudde quam.
VVas oyt het vee verhit door ongevvoone qualen,
Hy geeft hem in het bosch, hy gater vvortels halen,
Hy soeckt een heylsaem blat, hy pluckt een edel kruyt,
En jaeght in allerijl de quade dampen uyt.
Indiender eenigh zeer komt aen de bocken groeyen,
Hy isser veerdigh by, en laet een yser gloeyen,
Hy brant de lempten uyt, of, als het vvesen moet,
Hy snijt haer in het vleys, en dempt het vierigh bloet.
En vvaerom meer geseyt? hy vveet hem soo te quijten,
Dat hem geen slap beleyt oyt mensch en kan vervvijten;
Dies nam de kudde toe, meer als men vvenschen kan,
De segen is in huys, als God is met den man.
Hy voelt geen ongemack noch in de strenge dagen,
Noch in de vuylen mist, noch in de felle vlagen;
En schoon hy groot verdriet door hit of koude leet,
Hy acht des niet te min syn moeyte vvel besteet.
Hy voelt syn ongemack van stonden aen versachten,
Als hy maer eens en denckt, vvat loon hem staet te vvachten;
En, schoon hy menighmael sigh niet te vvel en vint,
Een soet gepeys alleen dat maeckt hem vvel gesint.
Als nu de tijt verliep, en dat de seven jaren,
Na soo een langh gedult, nu op een eynde vvaren,
Soo maeckt hem Iacob op, en gaet tot Laban in;
Hy groet hem na den eysch, en taelt na syn gevvin:
Ghy vveet het (seyt de man) hoe ick ben aen-genomen,
En dat tot deser uyt myn tijt is om-gekomen;
VVel aen dan, doet my recht, bescheyt den bruylofs-dagh,
En maeckt dat ick ter eer mijn bruyt genieten magh.
’T versoeck vvert toe-gestaen. men laet de gasten nooden,
Men later menigh kalf en vette schapen dooden;
Men brenghter in het huys, men haelter aen den dagh
Al vvatter op de feest tot vreughde dienen magh.
Een yder is verblijt, dat tvvee gelieven paren,
Met hoop alleen gevoet tot aen de seven jaren,
Een yder is belust om hem te mogen sien,
En op soo blijden dagh geluck te komen bien.
Hier over vvert de vvijn in overvloet geschoncken,
En by het bruylofs-volck in volle maet gedroncken,
En, om niet langh te zijn, het is een groote feest,
En niemant gaeter vvech als met een blijden geest.
De maeltijt is gedaen, de vreemde gasten scheyden,
Men gaet de jonge bruyt tot in de kamer leyden,
Men steeckt, na d’oude vvijs, den bruylof-fackel aen,
Men hiet den vvoesten hoop te vvijcken uyt de baen;
Men hoort meest al het volck door sangh en vrolick juygen,
Door springen, door geroep, een blijden geest betuygen;
Men sagh aen alle kant een toe-loop van de jeught,
Men hoorde groot geraes te midden in de vreught.
Men leyde vast de maeght door veelderhande salen.
Geen oogh van die haer volght en kan haer achter-halen;
En, siet! in dit gevvoel, en in het vvoest geloop
Soo vvert de rechte bruyt ontfutselt uyt den hoop,
Getogen uyt het volck, en met gesvvinde sprongen
VVert Lea daer gebracht, en in het spel gedrongen,
Gekleet in suyver vvit, geçiert met edel kruyt,
En even soo gestelt gelijck de vvare bruyt.
Dit vvist de loose vos soo listigh uyt te vvercken,
Dat niemant van den hoop de greep en konde mercken.
En, siet! in dit geraes, door gunste van den nacht,
VVort Rachel vvech geleyt, en Lea daer gebracht.
Haer aensicht is bedeckt (soo plagh in oude tijden
Het slecht en eerbaer volck een jonge bruyt te mijden;
Een snuy el die verbergh de schaemte van de maeght,
De bruyt die vvert gebedt, de keersen vvech genomen,
Men roept den bruydegom, en laet hem binnen komen.
Hy die hier niet en gaet als met de beste trou,
Begeeft hem tot de maeght, als tot syn eygen vrou.
De vreught, de vvijn, de nacht, die hier te samen vvercken,
Zijn oorsaeck dat de man geen list en kan bemercken.
Soo langh het duyster is, en vveet hy anders niet,
Als dat hy metter daet syn eygen bruyt geniet;
Maer als de gulde son is hooger op-geresen
Soo komt hem daer ontdoen een vvonder selsaem vvesen,
Hy slaet syn oogen op, hy schuyft de bed-gordijn;
Maer hy en vint haer niet die hy daer meynt te zijn.
Hy geeft hem noch een reys de vryster aen te schouvven,
Hy kan in dit gesicht syn oogen niet betrouvven.
’T is vveder als het vvas, hy vvert te meer verbaest,
Hy tvvijffelt, of syn oogh, dan of syn herte raest.
Hy siet ten derde-mael. VVel dit zijn vreemde saken!
Hy vint niet dat hy socht, hy vveet niet vvat te maken,
Hy mijmert binnens monts, hy valt in diep gepeys:
VVel, dit is (naer het schijnt) een murruvv kieken-vleys.
Hoe! kan op eenen nacht de schoonheyt soo verloopen?
Soo heb ick dese maeght te diere moeten koopen.
Maer siet de grauvve lucht die vvort ten lesten klaer,
En Iacob vont, eylaes! syn nichte Lea daer.
Ach! vvat een koude schrick door-rent hem al de sinnen,
Hy vveet niet vvat te doen, of vvat hy sal beginnen,
Syn hooft dat suyse-bolt, syn innigh herte slaet,
Syn breyn is op de loop, en hy als buyten raet.
VVat sal hy nu bestaen? sal hy met Lea kijven?
Of haer doen henen gaen, en uyt den bedde drijven?
Of sal hy sonder spraeck gaen tijden op de loop?
Of sal hy al het huys gaen roepen over-hoop?
Of sal hy op een bergh of elders loopen malen?
Of sal hy in het vvout, of in de bossen dvvalen?
Of sal hy verder gaen, en kiesen eenigh dal,
Daer hem geen menschen kint syn leven vinden sal?
VVat uyt-komst? vvat behulp? vvie sal het konnen seggen?
VVie kan soo vreemden stuck met reden over-leggen?
Ten lesten, hy verdvvelmt, en, ick en vveet niet hoe,
Loopt veerdigh uyt het bed, en soo na Laban toe.
Daer gaet hy dapper af: VVel dit zijn vreemde streken,
VVel! Oom, leert ghy my selfs myn echt en trouvve breken?
Maeckt ghy my tot een bouf, oock op den eersten nacht?
’K en had van u voorvvaer dit onheyl niet vervvacht.
Ick heb soo langen tijt, ja gansche seven jaren
Mijn leven af-geslonst, om eens te mogen paren;
Ick hebbe menighmael den ganschen dagh gesvveet,
En even-staegh gevveest als in geduerigh leet.
Ick heb den kouden nacht, en hare stuere vlagen,
Ick heb den sonne-brant en hitte moeten vlagen,
Ick hebbe mijne jeught, en niet u goet, verquist,
Geen mensch heeft aen het vee een eenigh lam gemist.
En nu ick eens mijn loon, na soo een diep verlangen,
Voor al mijn bitter svveet ten lesten moest ontfangen,
Nu ick met groot gedult mijn tijt heb uyt-gebeyt,
Soo vvord’ ick hier bespot, en om den tuyn geleyt.
Hoe! heb ick vvel gedient, vvaerom vvort ick bedrogen?
VVaerom tot mijner spijt u dochter vvech-getogen?
VVaerom door slim beleyt my Lea toe-gebracht,
Die ick noyt heb begeert, noyt om en heb gedacht?
Hebt ghy dan soo ter smuyck u dochter leeren sluypen,
En by een ander man in’t duyster onder kruypen?
Dat is van quaet gevolgh, en al te vreemde slagh,
Die noyt een eerlick man voor eerlick houvven magh.
Siet! dat ick schuldigh vvas aen Rachel mijn beminde,
Aen vvien ick my alleen met trou verbonden vinde,
Dat hebje desen nacht met list van haer gevvent,
En die haer deel geniet die isser door geschent.
V dochter is een hoer, en ick een bouf gevverden,
En op soo quaden voet en vvil ick niet volherden;
Geef hier mijn echte deel, mijn recht en vvettigh goet,
En neemt ghy vvederom dat ick niet hebben moet.
VVien isset niet bekent, dat trouvven is verkiesen?
En vvat men soo bekoomt dat vvil men niet verliesen,
Niet laten aen een vrient, niet ruylen overhant.
Neen, neen, een echte bruyt is al te vveerden pant.
VVel, sonder langh vertreck, herstelt my dese saken,
Op dat ick na den eysch mijn Rachel magh genaken.
Sy is mijn vvettigh loon, mijn lust en hooghste vreught,
Die ick niet missen kan, en ghy niet houden meught.
Dit sprack de jongelingh al vry met harde reden,
Als met de nieuvve bruyt in geenen deel te vreden;
Maer Laban stont en keeck, als yemant die versint,
En met dat Iacob svveegh soo ist dat hy begint:
VVel neef hoe dus ontstelt? vvaer toe u hevigh spreken?
VVat magh u, lieve man, vvat kan u doch gebreken?
Ghy buldert, soo ick hoor, en spreeckt gevveldigh breet
Van uvven svvaren dienst, en u verdrietigh svveet.
Ghy hebt (gelijck het schijnt) te vvonder veel bedreven,
En, ick en vveet niet hoe, bekommert moeten leven;
Maer segh my doch een reys, hebt ghy oyt meer gedaen
Als die hier nevens ons haer kudden gade slaen?
Ghy hebt mijn vee gevveyt, zijn dat soo svvare saken?
Kan u dat licht bedrijf vermoeyde leden maken?
Voor my ’k en meyn het niet. vvant een die schapen hoet,
Die vveet men dat voor al geen groote moeyt en doet
Daer vvert in dat beroep gegraven noch gedolven;
Mijn doggen, niet u volck, die vechten met de vvolven.
Is ’t somtijts kout gevveest, en dan eens vveder heet,
’T en quetst u leden niet, ghy zijter na gekleet.
Doch hoe het vvesen magh, vvat noot hebt ghy te klagen?
VVant ghy en had voor al geen svvaren last te dragen.
Ick heb u staegh verschoont, geviert, onthaelt, gevoet,
Niet als een vreemdelingh, maer als mijn eygen bloet.
Ghy houft niet alle dingh met eyger hant te rechten,
Daer is tot u behulp een hoop van rappe knechten,
Die koomen op u vvoort, en gaen op u gebiet,
En ’t is u meeste vverck, dat ghy maer toe en siet.
Voorvvaer u grootste last geeft u maer vveynigh hinders;
Al vvat ick u beveel doen oock mijn eygen kinders;
Al vvat ghy oyt bedreeft en vvas geen svvare last,
Ick vvetet voor gevvis, ghy vvaerter mee gepast.
Ginght ghy u niet gestaegh vertreden aender heyden,
En saeght op u gemack de jonge schapen vveyden?
Hadt ghy niet over-al u Rachel metter hant,
VVaer ghy in eenigh dal u by de kudde vant?
VVas dit niet u bedrijf by vvijlen gansche dagen,
Soo haest als in het groen de geyten neder lagen?
Liet ghy niet aen de maeght dan vveten u beklagh,
Gelijck de soete jeught van alle tijden plagh?
’Tis seker, lieve neef, al vvaerje zijt gekomen,
Daer hebje nevens haer u soet vermaeck genomen.
De jeught van al het lant, en menigh eerlick man,
Ia ’t bosch oock even-selfs dat he efter kennis van.
My komt hier in den sin hoe, niet te langh geleden,
Ick van den naesten bergh quam in het dal getreden,
En hoe ick daer een olm ontrent een beke vont,
In vviens bemoste schors aldus geschreven stont:
Wast, aerdigh boomtje vvast; als ghy sult vveder schieten,
Dan sal ick mijnen vvensch ten lesten eens genieten.
’T is nu een jaer geleen dat ghy de letters sneet;
Maer niemant, buyten ons, die recht de gronden vveet.
Dies lacht ghy menighmael, vvanneer de jonge gasten
Met onbevvusten geest den handel onder-tasten.
Sy slaen maer na den sin, onkondigh van de saeck,
En dat is (soo ick vveet) u beyde groot vermaeck.
Nu segh eens, lieve, segh, kont ghy met reden klagen
Van al te svvaren vverck, of van te strenge dagen?
Iae vint men in het lant oock vvel een rustigh man,
Die soeter tijt-verdrijf of leven vvenschen kan?
Naer ick het stuck begrijp, ghy klaeght van enckel vveelde;
’K en vveet geen harders kint, dat oyt soo lustigh speelde,
Dat oyt soo vrolick vvas, en buyten alle dvvangh,
Als ghy in mijn bedrijf, de seven jaren langh.
Maer segh doch eens een reys, vvat heb ick doch bedreven
Dat ghy my soo berispt, soo vinnigh hebt bekeven?
Heeft u die groote man u vader oyt geleert,
Dat ghy geen vvitten baert of grijse koppen eert?
Neen, vrient, die vvijse vorst, van yder een gepresen,
Die heeft u vander jeught al beter ondervvesen;
Maer ghy loopt buyten spoor door jongh en hevigh bloet,
Dat ick niet lijden kan, en ghy niet doen en moet.
VVel, quant, ick segh u dat: Verbetert u manieren,
En leert met recht gedult bedaeghde lieden vieren.
VVant ick, hoe dattet gae, en vvil het niet verstaen,
En ’t sal u voor gevvis ten besten niet vergaen.
Maer koomt nu tot de saeck, en opent uvve gronden;
VVat is in mijn beleyt door yemant quaets gevonden?
Ick heb u (sooje seght) in’t duyster vander nacht
Niet Rachel uvve bruyt, maer Lea toe-gebracht.
Dit noemje slim bedrogh, en kanter hevigh tegen;
Maer ghy hebt al de nacht in haren schoot gelegen,
En sy in uvven arm, en niemant heeft geklaeght;
Een teyken dat het vverck u niet en heeft mishaeght.
VVant mits ghy haer terstont niet vveder hebt gesonden,
Soo hebt ghy voor gevvis den handel goet gevonden;
De daet die heeft betoont, dat sy u vvel beviel,
En dat sy vvederom u vveert en lieftal hiel.
Ghy hebt haer soete jeught, haer teere blom genoten,
En dat, ô dertel quant, en heeft u niet verdroten.
VVenst ghy nu vvederom een nieu en versche bruyt,
Soo vveet dat uvve trou uyt quade lusten spruyt.
Hoe! sou een jonge laf een teere vrijster schenden,
En, alsset hem geviel, dan vveder mogen senden,
De vader tot een smaet, de moeder tot verdriet?
Neen, joncker, dat bejagh en lijt ons lant-recht niet.
VVie hier een maeght beslaept, al quamet hem te roovven,
Daer is geen seggen aen, hy moet de vrijster trouvven.
De lust tot echte min, versegelt in het bed,
En is niet van den aert om los te zijn geset.
Het maeckt een vasten knoop, die met verkeerde streken
Niet open is te doen, niet af en is te breken.
Dit is van ouden tijt een recht hier in het lant:
Het bedde maeckt ons hier een onverbroken bant.
Maer noch al boven dit is dienstigh hier te vveten
Een noodigh trou-gebruyck, dat noyt en dient vergeten.
Men geeft hier in het lant geen jonger dochter uyt,
Voor dat met vrienden raet een ouvver is de bruyt.
En vvaer dat yemant koomt daer vint men vaste vvetten,
Die, naer dat yemant vvil, niet af en zijn te setten;
Ghy steeckt dan even hier den vinger in het zant,
En eert, gelijck het dient, de vvijse van het lant.
Ghy siet, dat, hoe het gaet, ghy kont het niet ontleggen,
Ghy kont u eygen selfs aen Lea niet ontseggen,
Ghy zijt aen alle kant met reden soo beset,
Dat u in volle maet het vvijcken is belet.
Ick, die hier vader ben, heb u de maeght gegeven,
Om als een echte vvijf met u te mogen leven,
Dat is hier in gevveest mijn vvit en oogh-gemerck,
En ’t is in dit geval een gront-stuck van het vverck.
En ghy hebt haer aenveert, en zijt tot haer gekomen,
En hebt haer in het bed vry-vvilligh aen-genomen.
Ghy hebt den avont-stont, en al den ganschen nacht,
Gelijck een echte man in vreughden om-gebracht.
Mijn dochter insgelijck die heeft aen hare vvangen
Een soen, als echte vrou, van uvven mont ontfangen;
En is u vvederom een soete kus gejont,
Die viel u noyt te beurt als op gelijcken gront.
Zijn vvy dan eens gevveest al die hier yet vermogen,
En is ons aller hert op eenen voet bevvogen,
Soo hoort ghy Lea toe, en dat in vvare trou,
En daer en is voortaen geen plaetse van berou.
Maer ghy, die mijn bestraft met soo gestrenge reden,
En roept, dat ghy door list hier onrecht hebt geleden,
Vermits, gelijck ghy seght, het niet en kan bestaen
VVat yemant door bedrogh of dvvalingh heeft gedaen,
Bedenckt in u gemoet, hoe ghy uvvs vaders segen
Hebt door een loosen treck voor u alleen gekregen,
En hoe u broeders kleet bedroogh den ouden man,
En door u slim beleyt syn hert en gunste vvan;
En of schoon nader-hant de list vvert uyt-gevonden,
V vader lijckevvel die hielt sigh als verbonden;
En schoon hy metter daet den loosen handel sagh,
Hy sey, dat hy de gift niet vveder roepen magh.
Hoe seer dat Esau vveent, en vvoudet anders drijven,
Ghy die gesegent vvaert, die most gesegent blijven;
Dat hebje menighmael voor desen ons vertelt,
En met een vollen mont u voor-recht vast gestelt.
VVaerom en dient de voet, door u vvel eer genomen,
Niet hier by ons gevolght en na te zijn gekomen?
Ten voeght niet, dat een man, die na de reden gaet,
Doet tegen syn bedrijf, en buyten eygen daet.
En dit gelt des te meer in houvvelicksche saken,
Die naer een quaden slagh niet recht en zijn te maken.
Hier is een maeght onteert, en dat door u bedrijf;
VVel, handelt die voortaen gelijck een echte vvijf.
Daer is geen ander raet, ghy kontet niet ontvlieden;
VVat ghy een ander deed’ dat moet oock u geschieden;
Ist niet gelijckje vvilt, soo doet gelijckje meught,
Maeckt trouvve van de lust, en van den noot een deught.
Als Iacob overvvoegh de gront van dese reden,
Soo vvert de man gesint hier dieper in te treden.
Doch eer hy grammer vvert, en op een nieu verhit
Soo voer hem Laban in, en seyd’ hem vveder dit:
’K en vvil niet dat u hert in nieuvve gramschap steygert;
De loon by u verdient, en is u niet gevveygert.
En laetse by u zijn tot aen de bleecke doot.
Ick vvil u nevens haer mijn jonghste dochter geven,
Om als een echte vvijf met u te mogen leven,
En dat ter naester vveeck; maer voeght u, lieve vrient,
Dat ghy noch op het velt my seven jaren dient.
VVat sal doch Iacob doen? het zijn hem vreemde saken;
Maer Lea vvas onteert; en hoe van haer te raken?
En Rachel is voor al syn liefste vveder-paer;
Dies nam hy vveder aen een dienst van seven jaer.
Daer is de tvvist gedaen, daer is het stuck gevonden,
Daer vvort de jongelingh aen tvvee gelijck verbonden;
Maer niet door eenen vvegh, of op gelijcken voet,
Aen d’een uyt rechte min, aen die vermits hy moet.